Günümüzde özellikle gençler arasında yaygın olarak kullanılan "idolüm" veya "benim idolüm" ifadelerinin İslam dinindeki hükmünü ve idol kelimesinin gerçek anlamını biliyor musunuz? Bu yazıda idol kavramını etimolojik, dini ve kültürel açıdan ele alarak Diyanet İşleri Başkanlığı ve Türk Dil Kurumu kaynaklarıyla ele aldık.
İdol Kelimesinin Etimolojik ve Sözlük Anlamı
İdol kelimesi İngilizce kökenlidir (idol). Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük'te şu şekilde tanımlanmaktadır:
TDK Tanımı: "Çok tanrılı dinlerde tapınılacak nesne ve örnek alınan, en çok hayranlık duyulan kimse, put."
İngilizce'deki bu kelimenin Türkçe karşılığı put, tapılan kimse, saplantı anlamlarına gelmektedir. Oxford İngilizce Sözlüğü'nde idol; "aşırı hayranlık duyulan, taparcasına sevilen kişi veya nesne" olarak tanımlanır. Kelimenin kökü Latince idolum ve Yunanca eidolon'a (görüntü, hayalet) dayanmakta olup Batı dillerinde yüzyıllardır "tapılan nesne veya kişi" anlamında kullanılmaktadır.
Put Nedir? İslam'da Putperestlik
Put; taş, ağaç, maden, toprak gibi maddelerden yapılmış, ibadet edilmek üzere dikilen heykel ve nesnelere verilen isimdir. Putlara tapan kişilere putperest veya müşrik denir.
Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (TDV İA) 'nde putperestlik; "Allah'tan başka ilahlar edinmek, Allah'a ortak koşmak (şirk)" şeklinde tanımlanmaktadır.
İslam'da İdol Edinmenin Hükmü
İslam inancında bir kimseyi "idol" edinmek, ona put gibi taparcasına bağlanmak şirk (Allah'a ortak koşmak) kapsamına girebilir. Bu konudaki Kur'an-ı Kerim ayetleri ve İslam alimlerinin görüşleri şöyledir:
Kur'an-ı Kerim'de İlgili Ayetler
İbrahim Suresi 25. Ayet: "İbrahim, onlara dedi ki: 'Sırf aranızda dünya hayatına mahsus bir sevgi (ve çıkar) uğruna Allah'ı bırakıp birtakım putlar edindiniz. Sonra kıyamet gününde kiminiz kiminizi inkâr edip tanımayacak; kiminiz kiminize lânet edecektir. Barınağınız cehennem olacaktır. Yardımcılarınız da olmayacaktır.'"
Lokman Suresi 13. Ayet: "Hani Lokman, oğluna öğüt vererek şöyle demişti: 'Yavrum! Allah'a ortak koşma! Çünkü ortak koşmak elbette büyük bir zulümdür.'"
Nisa Suresi 48. Ayet: "Şüphesiz Allah, kendisine ortak koşulmasını asla bağışlamaz; bundan başkasını (günahları) dilediği kimse için bağışlar. Allah'a ortak koşan kimse, elbette büyük bir günahla (şirkle) sapmış olur."
Hadis-i Şerifler
Hz. Peygamber (s.a.v.)'den rivayet edilen hadislerde, kulun kalbini başkasına teslim etmesi ve Allah'tan gafil kalması şiddetle yasaklanmıştır. İlgili rivayetler için bk. Tirmizî, Zühd, 60; İbn Mâce, Zühd, 14.
İdol Edinmek Neden Tehlikelidir?
Bir kimseye "idolüm sensin" veya "benim idolüm" demek, İslam esaslarına göre şu tehlikeleri barındırır:
- Şirk Tehlikesi: Karşımızdaki kişiyi Allah makamına koymak, ona aşırı sevgi ve bağlılık beslemek, farkında olmadan şirke götürür.
- İman Tehlikesi: Bir Müslüman için en büyük tehlike imanı kaybetmektir. İdol edinmek, kişiyi Allah'tan uzaklaştırıp yaratılmışı yaratıcı gibi görmeye sevk eder.
- Putperestlik: İdol kelimesinin sözlük anlamı "put" olduğundan, birine "idolüm" demek aslında "putumsun" anlamına gelmektedir. Bu, İslam'ın temel ilkesi olan tevhid inancına aykırıdır.
Müslümanlar Kimi Örnek Almalı?
Ahzab Suresi 21. Ayet: "Andolsun, Allah'ın Resûlünde sizin için; Allah'a ve âhiret gününe kavuşmayı uman, Allah'ı çokça zikreden kimseler için güzel bir örnek vardır."
Bu ayet-i kerime açıkça göstermektedir ki Müslümanların tek gerçek rol modeli Hz. Muhammed (s.a.v.)'dir. Onun ahlakı, yaşayışı, sözleri ve davranışları bizler için en güzel örnektir.
Sahabe ve Salih Kişiler
Bunun yanı sıra sahabe-i kiram, tabiin ve İslam alimleri de örnek alınabilecek kişilerdir. Ancak onları da "idol" değil, "örnek şahsiyetler" olarak görmek ve sevgimizi Allah rızası çerçevesinde tutmak gerekir.
Günümüzde İdol Kültürü ve Gençler
Özellikle sosyal medya çağında gençler arasında ünlü şarkıcılar, oyuncular, sporcular gibi kişilere aşırı hayranlık besleme ve onları "idol" ilan etme yaygınlaşmıştır. Bu durumun İslami açıdan değerlendirilmesi şu şekildedir:
Bilinçli Kelime Kullanımı: Müslüman bir genç, yabancı kökenli kelimelerin anlamlarını bilmeli ve İslam inancına aykırı ifadeler kullanmamalıdır.
Gayrimüslimlere Hayranlık:
Kâfirleri sevmenin haram olduğunu bildiren âyet-i kerimelerden birkaçının meali şöyledir: (Kâfirleri dost edinen, Allah’ın dostluğunu bırakmış olur.) [Al-i İmran 28]
(Ey iman edenler, benim ve sizin düşmanınız olanları dost edinmeyin.) [Mümtehine 1]
Sınır Koymak: Bir kişiyi takdir etmek başkadır, ona taparcasına bağlanıp idol edinmek başkadır. Müslüman, sevgisinde ve bağlılığında ölçülü olmalıdır, bu gayrimüslüm bir kimse ise sevmemeli örnek almamalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Bir ünlüyü beğenmek günah mıdır?
Şayet o kişi helal dairesi içinde işler yapıyor ise, yeteneğini, başarısını veya güzel ahlakını beğenmek ve takdir etmek günah değildir. Ancak bu beğeniyi aşırıya kaçırıp o kişiyi Allah'tan öne almak, ona taparcasına bağlanmak ve "idol" edinmek İslam'a göre caiz değildir. Ayrıca bilerek İslam’da haram yani çirkin görüldüğü için o âdeta inadına "Bu güzeldir" dese kâfir olur.
"İdolüm" kelimesini kullanmak şirk midir?
Kelimenin anlamını bilmeden yalnızca "çok beğendiğim kişi" anlamında kullanan biri için bu durum farklı değerlendirilebilir. Ancak kelimenin "put" anlamını bilerek ve o kişiye taparcasına bağlanarak kullanmak, İslam alimlerine göre şirktir.
Rol model edinmek caiz midir?
Evet, İslam'da örnek alınacak kişiler bellidir: Peygamber Efendimiz (s.a.v.), sahabe, İslam alimleri ve salih kişiler. Bunları "idol" değil, "örnek şahsiyetler" olarak görmek ve onları Allah rızası için sevmek gerekir.
Sonuç
Kullandığımız kelimelerin anlamlarına dikkat etmeli, İslam inancımıza aykırı ifadelerden kaçınmalıyız. "İdol" kelimesi etimolojik olarak "put" anlamına geldiği için bir Müslüman'ın bu kelimeyi kullanması veya birini idol edinmesi tevhid inancına şirktir.
Unutmayalım ki, bizim tek ilahımız Allah (c.c.), tek örnek aldığımız kişi Hz. Muhammed (s.a.v.)'dir. Sevgimizi, bağlılığımızı ve hayranlığımızı yalnızca Allah rızası doğrultusunda ve O'nun gösterdiği sınırlar içinde tutmalıyız.
Allah (c.c.), bizi şirkten, putperestlikten ve her türlü sapkınlıktan muhafaza buyursun. Amin.
Kaynakça
- Kur'an-ı Kerim Meali — Diyanet İşleri Başkanlığı. kuran.diyanet.gov.tr
- Türk Dil Kurumu — Güncel Türkçe Sözlük. tdk.gov.tr
- Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (TDV İA) — "Put", "Putperestlik", "Şirk" maddeleri. islamansiklopedisi.org.tr
- Diyanet İşleri Başkanlığı Resmi Web Sitesi. diyanet.gov.tr
- Tirmizî, Zühd, 60.
- İbn Mâce, Zühd, 14.
- Oxford English Dictionary — "Idol" maddesi.
Not: Bu makale, Kur'an-ı Kerim meali, TDK sözlüğü, TDV İslam Ansiklopedisi ve Diyanet İşleri Başkanlığı kaynakları esas alınarak hazırlanmıştır. Daha ayrıntılı dini bilgi için Diyanet İşleri Başkanlığı'nın resmi fetva ve Fatif Kalender Hocaefendi'nin kanallarına başvurmanız tavsiye edilir.
Yorumlar
Yorum Gönder